در دفاع ازمشروطه

یکصد سال پیش در چنین ایامی اهالی تهران، تبریز، قزوین، رشت و بسیاری دیگر از شهرهای ایران در جوش و خروشی همگانی دست اندر کار به راه انداختن نهضت بزرگی بودند که مورخین امروزه آن را به مشروطه می شناسند، نهضتی که در روند تحولات سیاسی اجتماعی معاصر ایران مثبت یا منفی، تاثیر فراوان برجای نهاده است  و مهمترین پیامد آن صف آرائی نیروهای اجتماعی  مشروطه خواه و مشروعه خواه بود  که بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران معتقدند این دوگانگی بعد ازصدر مشروطه تا به امروز به شکل های مختلف در منازعات اجتماعی ایران به چشم می خورد.          

     به تبع این تضاد و رویارویی،دو نوع تاریخ نگاری در باب مشروطه شکل گرفت که هر یک می کوشد در بازتاب امر واقع شده در صدر مشروطه، واقعیت را به نفع یکی از دو طرف بازنویسی کند در یک طرف مورخین طرفدار مشروطه، به بیان حماسی اقدامات مشروطه خواهان پرداخته و هر نوع کژی و ناسازی جنبش را به مشروعه خواهان نسبت می دهند و در مقابل مورخین مشروعه خواه با انتقاد از اقدامات مشروطه خواهان، مشروطه را انحرافی بزرگ از جنبش عدالت خواهی روحانیون دانسته و تمام کژیها و کاستیهای جنبش را به مشروطه طلبان ضد مشروعه نسبت می دهند.

اولین ومهمترین سئوال این است که "مشروطه" از کجا آمده است؟ یعنی لفظ مشروطه و مفهوم مستفاد از آن چگونه وارد فرهنگ سیاسی ایرانیان شد؟ دوم اینکه در جریان نهضت،چه زمانی مشروطه مطرح شد و چه کسانی مطرح کننده بودند و چه زمانی به عنوان خواست عمومی درآمد؟

سوم اینکه چرا و چگونه درخواست عدالتخانه به مشروطه تبدیل شد و بطور کلی درخواستهای اولیه طی چه فرایندی به درخواستهای نهائی یعنی مشروطه تبدیل شدند؟ برای پاسخ به این سئوالات مقاله حاضر در بخش اول به ریشه یابی لفظ مشروطه پرداخته در بخش دوم با تبارشناسی مشروطه خواهی ایرانیان به ادبیات انتقادی، نهادهای شبه مدرن مشروطه، دربار و مشروطه می پردازد و در بخش سوم به سیر تحول جنبش، و درخواست مشروطه خواهی در جریان این نهضت خواهد پرداخت.

  ریشه لفظ مشروطه